Nun mundo no que ata hai pouco o noso modo de vida estivo fundamentado nunha economía lineal, no que consumimos 8 veces máis recursos que en 1900 e a poboación nos últimos 100 anos se multiplicou por 4, cómpre facermos cambios cara a unha economía circular na que os residuos pasen a ser recursos. Por ese motivo, os gases renovables son parte fundamental neste concepto.
A produción de gases renovables é unha boa maneira de pasar á Transición Enerxética, cuxo obxectivo é a descarbonización da economía española para 2050, co fin de cumprir os compromisos adquiridos fronte á UE e no Acordo de París.
Unha das alternativas para reducir as emisións de CO₂ na atmosfera é a produción de biogás e biometano, que son enerxías renovables obtidas grazas a partir da materia orgánica que refugamos.
Pódese utilizar unha ampla variedade de materias primas para producir estes gases renovables, como os residuos de cultivos, o esterco animal, a fracción orgánica de RSU (residuos sólidos urbanos), os residuos industriais, lamas de augas residuais…
Que é o biogás e como se produce?
- O biogás é unha enerxía renovable que se obtén tras un proceso de descomposición da materia orgánica.
- Xérano as bacterias na dixestión de substratos orgánicos en ausencia de osíxeno, tamén coñecida como dixestión anaerobia. O produto resultante deste proceso é unha mestura constituída por gases en diferentes proporcións, como metano (CH4), dióxido de carbono (CO2), vapor de auga (H2O), hidróxeno (H2), nitróxeno (N2), osíxeno (O2), sulfuro de hidróxeno (H2S), siloxanos e partículas.
Nesta dixestión anaerobia prodúcese, por unha banda, biogás e, por outra, un dixestato (residuo contido no dixestor en fase sólida-líquida). Este dixestato é un produto con propiedades fertilizantes que pode usarse na agricultura. Con isto, péchase o círculo.
Que é e como se forma o gas verde (biometano)?
- O biometano é un biogás que se somete a un proceso de limpeza para facelo compatible co actual gas natural. O biometano é compatible con todos os usos actuais do gas natural, así como con todas as infraestruturas existentes. Tamén pode denominarse biometano ao proceso de metanación do H2.
- A limpeza do biogás denomínase upgrading: é unha técnica que consiste na concentración de metano e na eliminación de gases non desexados. Este proceso, do que existen numerosas tecnoloxías dispoñibles (membranas, PSA, aminas…), permite introducir un gas (biometano) que cumpre coa especificación de calidade esixido na lexislación (PD-01), que, entre outras, require un mínimo de 90 % de metano.
Que diferenzas hai entre o biogás e o biometano?
Realmente cando se fala de biometano estase a falar polo xeral dun biogás con calidade dabondo para introducilo no sistema gasista, de xeito que calquera consumidor de gas natural poida utilizalo sen necesidade de cambios nin na infraestrutura gasista nin nos aparellos de consumo. Con todo, o biometano tamén pode proceder de procesos de metanación do H2. As principais diferenzas son:
- A súa definición: O biometano é, en esencia, un combustible compatible co sistema gasista, e o biogás é exclusivamente o gas producido pola dixestión anaerobia.
- Contido de metano: Como xa vimos, ambas as fontes de enerxía conteñen un alto contido de metano. A pesar diso, atopamos unha concentración maior de metano no biometano (máis do 90 %), mentres que no biogás é menor (do 45 % ata o 75 %).
- Métodos de produción: O biometano pódese producir a partir da depuración do biogás xerado por dixestión anaerobia, ou a partir do procesado do gas de síntese xerado na gasificación da biomasa. Nestes procesos de gasificación, obtense unha elevada porcentaxe de H2, a partir do cal, e someténdoo a procesos de metanación, ben biolóxica, a través de bacterias hidroxenotróficas, ou química, a través de reactores, pódese obter un metano sintético ou, neste caso, biometano. En cambio, o biogás obtense mediante a dixestión de materia biodegradable, contidos en dixestores ou recuperados de gases de vertedoiro.
Vantaxes do gas verde (biometano)
O biometano conta cunha serie de vantaxes, sobre todo con respecto aos combustibles fósiles e outras fontes de enerxía máis contaminantes.
- É unha enerxía renovable que se pode utilizar en ciclos infinitos, se se realizan os procesos da maneira correcta e de forma sostible.
- Mellora os sistemas de xestión de residuos urbanos, agrícolas e gandeiros, ao aproveitalos para xerar enerxía e evitar unha mala xestión dos refugallos.
- É unha enerxía neutra en emisións GEI e mesmo de sumidoiro. Non só abate as emisións asociadas ao sector enerxético, senón tamén ás asociadas á xestión de residuos.
- Pódese transportar e almacenar mediante o sistema gasista.
- Pode usarse para os mesmos fins ca o gas natural.
- Reduce os niveis de dependencia enerxética global e local.
- Contribúe a fixar emprego rural, debido á necesidade de postos de traballo nas plantas.
- O biometano pode vehicularse pola mesma infraestrutura ca o gas natural sen necesidade de investir en adaptacións.
Situación do biometano en España
O despregamento do biometano en España entrou nunha nova fase: segundo a información dispoñible publicada por SEDIGAS, en 2025, o noso país acadou as 14 plantas en operación, o dobre das existentes un ano antes, e a enerxía inxectada nas redes gasistas superou os 420 GWh, un 36 % máis con respecto a 2024.
Aínda que representa un grande avance, é significativo pero insuficiente, xa que mantén unha importante fenda entre a realidade e o enorme potencial que posúe España para producir este gas renovable, un dos maiores da Unión Europea: os 163 TWh anuais que podería acadar a súa xeración permitirían substituír aproximadamente o 50 % da demanda nacional de gas natural.
Nedgia, distribuidora de gas do grupo en España, vehiculou nas súas redes durante o pasado ano 170 GWh de biometano do total de 238,5 GWh que se canalizaron nas redes de distribución. Este volume supón un avance significativo respecto ao ano anterior, no que se canalizaron 111 GWh, o que representa un aumento do 53 %. Esta porcentaxe está en liña coa tendencia de crecemento sostido do gas verde en España, e reforza o papel de Nedgia como operador de referencia na integración do biometano na rede gasista.
A distribuidora de gas de grupo Naturgy conta actualmente con 14 plantas de produción de biometano inxectado na súa rede e espera aumentar a cifra nos próximos meses grazas aos seus máis de 84 proxectos en carteira. O total de capacidade de inxección contratada por Nedgia é de 5.825 GWh, o equivalente a descarbonizar o consumo de gas de máis de 1,1 millóns de clientes.
O noso país atópase, daquela, ante unha oportunidade histórica para acelerar a descarbonización da súa economía, ao dispoñer da materia prima, da tecnoloxía, do compromiso investidor das empresas promotoras e, non menos importante, dun sistema capaz de integrar estes novos volumes de gas renovable de forma eficiente e segura.
