Descubre que é un gasoduto, como funciona, que tipos existen e como é a rede de gasodutos en España. Os gasodutos son infraestruturas clave para o desenvolvemento do sector enerxético, xa que nos subministran o gas necesario para poder abastecer as redes de distribución, como a de Nedgia.
Resumo rápido
- Que é: un gasoduto é unha tubaxe de gran diámetro que permite transportar gas natural a alta presión dende o punto de orixe ata os centros de distribución.
- Como funciona: o gas circula a presión mediante estacións de compresión distribuídas ao longo do percorrido.
- Tipos: gasodutos de transporte (alta presión e longa distancia) e de distribución (baixa/media presión e rede local).
- España: a rede de gasodutos conecta con Alxeria a través do Medgaz e o Magreb-Europa, e compleméntase con plantas de regasificación.
- Nedgia: como distribuidora, opera a rede de baixa presión que leva o gas ata fogares, empresas e industrias.
Que é un gasoduto?
Un gasoduto é unha tubaxe deseñada especificamente para transportar gas natural ou outros gases combustibles. Explicado de forma sinxela, un gasoduto é unha gran tubaxe preparada e deseñada especificamente para poder transportar hidrocarburos, como o gas natural, dende os lugares nos que se produce ou extrae ata os puntos de distribución para facelo chegar posteriormente aos clientes. Entre os tipos de gasodutos, temos que diferenciar entre aqueles que son de transporte, enfocados a longas distancias e con moita presión para que o gas poida avanzar ao longo deste, e os de distribución, con menor presión e orientados ao transporte entre distancias máis curtas.
Os gasodutos constrúense con materiais moi resistentes, como o aceiro ou o polietileno, en función de cada proxecto. Transportan gas natural, que é unha mestura de hidrocarburos gasosos composta de aproximadamente un 90 % de metano, pero tamén poden transportar outros gases, como etano, propano, butano e outros compoñentes menores.
Aínda que popularmente se lles denomina gaseodutos, a forma correcta de nomealos segundo a RAG é gasodutos.
Esta é unha das formas de distribuír o gas xunto cos barcos metaneiros, como xa vimos no artigo do noso blog A viaxe do gas natural.
Como funciona un gasoduto?
O transporte a través de gasodutos é o sistema clásico de traslado mediante tubaxes de aceiro con carbono, de elevada elasticidade, ben enterradas na superficie terrestre ou ben no fondo dos océanos. A capacidade de transporte dos gasodutos depende da diferenza de presión entre os seus extremos e do diámetro (a medida que este aumenta, tamén o fai a capacidade de transporte).
É unha das formas de conducir o gas que se introduce en España, xunto co resto dos métodos que xa mencionamos no artigo do noso blog De onde vén o gas natural que se consome en España?
A forma de facer circular o gas a través dos gasodutos non é outra que aumentar en determinados puntos a presión do gas. Esta acción realízase nas estacións de compresión, que aseguran a correcta circulación dos caudais de gas e compensan as perdas de presión que se producen no transporte. O control dos fluxos de gas realízase dende instalacións onde se reciben as medidas de presións, temperaturas, caudais e poderes caloríficos (centros de control); a estes puntos intermedios denomínaselles estacións de compresión.
Ademais das estacións de compresión, cóntase coas válvulas de seccionamento: son elementos indispensables para xestionar e controlar a rede de tubaxes, que permiten illar tramos, atender labores de mantemento ou avarías e xestionar sectorizacións.
Outro punto crítico son os sistemas de odorización. Estes sistemas engaden ao gas natural un cheiro característico que adoitamos asociar ao gas, aínda que en realidade o gas natural é inodoro. Trátase de instalacións de seguridade que inxectan compostos químicos con xofre (como o mercaptano) no gas natural ou no GLP. Grazas a este proceso, pode detectarse calquera fuga polo olfacto antes de que o gas acade niveis perigosos.
Outro dos aspectos importantes é que o gas natural subministrado debe chegar nunhas condicións moi determinadas. A presión debe contar cun rango concreto, debe chegar unha temperatura correcta e o grao de limpeza ten que estar sempre controlado. Por último, debe coñecerse a cantidade de gas que se consome para poder realizar a facturación do combustible consumido. A estación de regulación e medida (ERM) dispón dun sistema de medición que debe cumprir cos requirimentos da compañía que subministre o gas.
As principais funcións da estación de gas son:
- Manter unha presión constante e dentro de rangos moi concretos, xa que a presión do gas subministrado dende o gasoduto á ERM (estación receptora) pode variar dependendo das características do gasoduto en cada momento.
- Garantir que a temperatura sexa a axeitada, o que permite evitar a formación de xeo pola condensación do vapor de auga.
- Garantir a limpeza do gas, sen partículas que poidan ocasionar problemas.
Tipos de gasodutos
Os tipos de gasodutos son moi variables en función do tipo de transporte co que deban cumprir en cada momento.
Gasodutos de transporte primario
Son aqueles que funcionan a alta presión (máis de 16 bar), con grandes diámetros, para poder superar longas distancias e están xestionados por operadores de rede de transporte (Enagás no caso de España).
Gasodutos de distribución
Son os que traballan con media e baixa presión e están destinados principalmente a redes locais, polo que son o último tramo de transporte ata o usuario final. Dende Nedgia encargámonos deste tipo de gasodutos ao sermos os encargados da distribución en practicamente todo o territorio nacional.
Gasodutos submarinos
Os gasodutos submarinos son aqueles que están instalados sobre o fondo mariño para conectar países ou rexións concretas. No caso de España, o máis coñecido é o de Medgaz entre Alxeria e España, que prové de gran parte do gas natural que se consome en España. Para fabricar este tipo de gasodutos utilízanse barcos que permiten ir colocando as tubaxes sobre o leito mariño para recubrilo posteriormente. No caso do Medgaz, por exemplo, cada tubo de aceiro presenta unha lonxitude de 12 metros e un diámetro de 24 polgadas (610 mm). Para a protección mecánica e evitar a erosión, os tubos constrúense con tres capas: unha de resinas epoxídicas (anticorrosión), outra de material adhesivo (para fixar o revestimento) e outra de polipropileno (para preservar o tubo de golpes e rozaduras). En zonas de pouca profundidade aplicouse, ademais, un revestimento de formigón para protexer o gasoduto de factores externos.
Por material
Como xa vimos no caso do gasoduto que chega ata España, o material preferido é o aceiro, que se reviste de resinas epoxídicas e polipropileno. No caso dos que se utilizan para a distribución urbana, utilízase maioritariamente o polietileno, xunto con outros materiais como o cobre (cada vez menos usado polo seu alto custo) ou mesmo o PVC.
| Tipo | Presión | Distancia | Exemplo |
|---|---|---|---|
| Transporte | Alta (>16 bar) | Longa (centos de km) | Medgaz Alxeria-España |
| Distribución | Media/baixa (<4 bar) | Local (barrios, cidades) | Rede Nedgia |
| Submarino | Variable | Transfronteiriza | Gasoduto Magreb-Europa |
Como se constrúe e mantén un gasoduto?
A enxeñaría de gasodutos céntrase en deseñar e construír tubaxes capaces de transportar gases combustibles a alta presión e a grande escala dende o seu punto de orixe ata os centros de distribución. Para iso, emprégase principalmente, como xa comentamos, aceiro ao carbono de alta resistencia, xunto con múltiples recubrimentos que o fan máis resistente en función de se van ser submarinos ou terrestres.
Polo xeral, os gasodutos instálanse enterrados en gabias ou sobre o leito mariño. Con todo, ás veces e segundo o terreo ou os requisitos de seguridade que se implementen, tamén poden construírse en superficie.
Na construción dun gasoduto é fundamental contar cunha planificación precisa que defina os tempos de cada fase do proxecto, especialmente en tarefas críticas como a apertura de gabias, o tendido da tubaxe e as probas de inspección.
Unha boa planificación tamén permite coordinar con antelación os recursos humanos, os equipos, os materiais e os contratos necesarios, o que axuda a manter a continuidade dos traballos e a evitar interrupcións innecesarias.
As fases inclúen os seguintes pasos no caso dun gasoduto convencional, despois de conseguir os correspondentes permisos municipais:
- Fase de planificación e deseño: nesta fase compróbanse as mellores rutas dispoñibles, o tipo de materiais que se van utilizar e os permisos necesarios obrigatorios para poder acometer a obra.
- Fase de preparación do terreo: límpanse e nivélanse os terreos e establécense os puntos nos que se depositarán as tubaxes que serán instaladas posteriormente.
- Fase de tendido e escavación: realízanse as gabias e as escavacións pertinentes para poder tender os tubos do gasoduto, que se modificarán en caso necesario para poder atender á orografía da zona.
- Fase de unión e soldadura: unha vez que se colocan os tubos, procédese a unilos e soldalos, ademais de recubrilos para evitar a corrosión.
- Fase de instalación e probas: unha vez unidas as tubaxes, báixanse cara ás gabias para poder cubrilas posteriormente. No caso dos gasodutos mariños, este paso non se realizaría, ao non estar sobre terreos. Despois procédese a realizar unha primeira proba hidráulica para comprobar que non existan fugas.
- Fase de posta en marcha: neste paso púrgase o aire que poida haber na tubaxe e procédese a introducir o gas.
En canto ao mantemento, faise mediante diversos labores de limpeza periódica, que inclúen a limpeza interna e a realización de diversas probas para poder comprobar a presión e garantir que o gas chega correctamente. Este mantemento realízase mediante o uso de PIGS (Pipeline Inspection Gauge, polas súas siglas en inglés), uns dispositivos robóticos que permiten limpalos con cepillos e outros compoñentes. Ademais, están impulsados polo propio gas natural e dispoñen de sensores para comprobar se existen deformacións ou defectos no gasoduto.
A rede de gasodutos en España
España ten unha das redes de regasificación máis desenvolvidas de Europa, que se complementa por conexións directas con Alxeria mediante o gasoduto de Medgaz —o enlace submarino directo entre Alxeria e Almería— e o gasoduto de Maghreb, que entra pola zona de Tarifa.
A rede de transporte é xestionada por Enagás, que conta cunha rede de máis de 11 000 km de gasodutos de alta presión. Cóntase ademais con almacenamentos subterráneos, como Gaivota e Yela, que serven para regular a demanda estacional cando non a poden proporcionar o resto dos gasodutos que se atopan dispoñibles.
A isto únese a rede de regasificadoras dispoñibles en España, con 7 regasificadoras, que podes consultar no artigo sobre regasificadoras no noso blog.
A rede de distribución está operada por distribuidoras como Nedgia, que levan o gas ata os clientes finais, mentres que as comercializadoras son varias, como poderás comprobar no artigo sobre as diferenzas entre comercializadora e distribuidora no noso blog.
Cal é a diferenza entre un gasoduto e un oleoduto?
Convén non confundir o gasoduto, que transporta gas natural, co oleoduto, destinado ao transporte de petróleo e os seus derivados.
| Característica | Gasoduto | Oleoduto |
|---|---|---|
| Fluído transportado | Gas natural ou outros gases | Petróleo cru ou derivados |
| Estado do fluído | Gasoso (a presión) | Líquido |
| Presión de operación | Alta (ata 80 bar en transporte) | Variable, xeralmente máis baixa |
| Exemplo en España | Medgaz (Alxeria-Almería) | Oleoduto CLH (portos-refinarías) |
Nedgia na rede de distribución de gas natural
Unha vez que o gas chega a España por gasoduto ou á planta de regasificación, pasa á rede de distribución. As distribuidoras como Nedgia operan a rede de baixa e media presión, que leva o gas ata os puntos de consumo final. Nedgia opera en varias comunidades autónomas e xestiona a inspección, mantemento e seguridade da rede de distribución. Ademais, encargámonos a través da rede de instaladores de realizar as inspeccións periódicas e avisar os clientes.
Cómpre diferenciar entre a comercializadora e a distribuidora, sendo a comercializadora a encargada de realizar a facturación aos clientes e a distribuidora a responsable de que chegue o gas a todos os clientes.
Preguntas frecuentes sobre gasodutos
- Que é un gasoduto?
Un gasoduto é unha tubaxe de gran diámetro deseñada para transportar gas natural a alta presión dende o seu punto de orixe ata os centros de distribución. Pode percorrer centos ou miles de quilómetros, tanto por terra como polo fondo do mar. - Como funciona un gasoduto?
O gas introdúcese a alta presión e é impulsado ao longo do gasoduto mediante estacións de compresión. Ao longo do percorrido, as válvulas de seguridade controlan o fluxo e permiten illar tramos en caso de incidencia. - Que tipos de gasodutos existen?
Os principais tipos son os gasodutos de transporte (alta presión e longa distancia) e os de distribución (media e baixa presión e rede local). Tamén existen gasodutos submarinos, que conectan países baixo o mar. - Gasoduto ou gaseoduto, cal é correcto?
A única forma correcta segundo a RAG é gasoduto. Esta refírese ao tipo de infraestrutura para transportar gas. - Cal é a diferenza entre gasoduto e oleoduto?
Un gasoduto transporta gas natural ou outros gases combustibles, mentres que un oleoduto transporta petróleo cru ou os seus derivados en estado líquido. A construción e os sistemas de seguridade son semellantes, pero están adaptados ao tipo de fluído. - Como chega o gas de Alxeria a España?
A través do gasoduto Medgaz, que discorre polo fondo do mar Mediterráneo entre Alxeria e Almería, e do gasoduto Maghreb-Europa, que atravesa Marrocos e o estreito de Xibraltar. España tamén importa gas en forma de GNL a través de plantas de regasificación.
