Enerxía verde: que é, tipos, exemplos e vantaxes

A enerxía verde é a alternativa ás enerxías tradicionais, que proveñen de fontes renovables, e que nun futuro se converterá na alternativa para as actuais fontes de enerxía. Abrangue múltiples tipos de enerxías, pero a súa característica principal é que é ilimitada.

Resumo rápido

1. Que é: a enerxía verde procede de fontes naturais, renovables e con menor impacto ambiental que os combustibles tradicionais, o que lle permite ser máis respectuosa co medio ambiente e contribuír á enerxía circular.
2. Tipos: inclúe enerxía solar, eólica, hidráulica, mareomotriz, biomasa e gas verde.
3. Vantaxes: axuda a reducir emisións, aproveitar recursos locais e avanzar cara a un modelo enerxético máis sostible.
4. Gas verde: o gas verde permite transformar residuos orgánicos en enerxía verde compatible coa rede gasística actual.

Que é a enerxía verde?

Cando nos preguntamos que é a enerxía verde, obtemos respostas moi distintas e todas válidas: a súa procedencia de fontes naturais, a sostibilidade á hora de producilas, o respecto co medio ambiente etc. Porén, o que realmente define a unha enerxía verde é que é inesgotable, xa que procede de recursos ilimitados que podemos atopar no medio ambiente e que poden producirse permanentemente. O seu obxectivo é cubrir as necesidades enerxéticas de fogares, empresas e industrias reducindo emisións e favorecendo un modelo enerxético máis sostible.

Así que, tendo en conta que a súa definición principal é que son inesgotables, podemos dicir que as súas características fundamentais son que:

• Proceden de fontes naturais e renovables.
• O obxectivo da enerxía verde é diminuír o impacto ambiental fronte aos combustibles tradicionais ao reducir a dependencia destes.
• O seu uso adoita asociarse coa redución das emisións de CO₂.
• Son inesgotables.

Diferenza entre enerxía verde, enerxía renovable e enerxía limpa

Enerxía renovable

As enerxías renovables son fontes de enerxía de orixe natural e non proceden de combustibles tradicionais.

A xeración duns ou doutros tipos de enerxía vén determinada fundamentalmente polos recursos de cada país, aínda que non dependa disto o uso que finalmente se dea a cada unha delas ou como se distribúan finalmente esas enerxías. Un país con Sol inclinarase a producir enerxía solar, mentres que un país con vento producirá enerxía eólica. Porén, en grandes países, pode darse o mix enerxético, que é a combinación de varias enerxías renovables. Este é o caso de España, que conta con todo tipo de recursos renovables e tende a usar todos eles para reducir a súa dependencia dos combustibles tradicionais.

Ademais, adóitase denominar ‘renovable’ cando estas enerxías colaboran na redución dos gases de efecto invernadoiro que se emiten e diminúen a dependencia dos produtos procedentes do petróleo. As enerxías renovables teñen como obxectivo fundamental substituír as actuais enerxías. Polo tanto, os usos aos que se destinan son os mesmos que os actuais. Polo tanto, os usos aos que se destinan son os mesmos que os actuais: dende o ámbito doméstico, como a cociña ou a climatización do fogar, ata o uso industrial, que abrangue dende a produción de aceiro, mediante enerxías como o biogás, ata sectores como a industria alimentaria, que buscan optimizar as súas instalacións incorporando novas fontes enerxéticas.

As enerxías renovables pódense dividir entre aquelas que son de xeración eléctrica ou as de aproveitamento térmico, segundo a clasificación que fai o Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico.

As de xeración eléctrica abranguen as seguintes:

• Eólica ou minieólica.
• Hidroeléctrica (centrais minihidráulicas con menos de 10 MW de potencia nominal).
• Enerxía solar, que se subdivide á súa vez en enerxía solar fotovoltaica, que procede da electricidade xerada nas instalacións solares fotovoltaicas; e a enerxía solar térmica, que procede da calor xerada polos colectores solares.

Entre as de aproveitamento térmico incluímos:

• A enerxía solar térmica de baixa temperatura.
• A enerxía procedente da biomasa.
• O biogás en todas as súas variantes, como o gas verde.
• Os biocarburantes.
• A valorización enerxética de residuos sólidos urbanos.

Enerxía limpa

É a enerxía que xera poucas emisións contaminantes durante a súa produción ou uso. A principal diferenza cos termos enerxía verde ou renovable é que non ten por que proceder de fontes renovables, como é o caso da enerxía nuclear.

Enerxía verde

Enerxía de orixe renovable e con baixo impacto ambiental na súa xeración, distribución e consumo. 

Crearemos esta táboa sinxela:

Tipos de enerxía verde e exemplos

Enerxía solar

A enerxía solar é unha enerxía renovable nacida da radiación electromagnética do Sol. É unha enerxía renovable porque se obtén dunha fonte natural e inesgotable, neste caso, o Sol. As partículas de luz solar que chegan á superficie terrestre, coñecidas como fotóns, provennos da enerxía que aproveita o noso planeta. É inesgotable, o que a converte nun dos recursos renovables máis utilizados na actualidade. O seu impacto ambiental é mínimo, posto que non produce residuos nin emite gases de efecto invernadoiro. O único residuo que se xera é de forma indirecta, polo traslado das placas e da súa construción. Tamén deberiamos considerar que requiren enerxía e materias primas, como o silicio, o aluminio e a prata, que se usarán en chans que deberán estar ben situados para non alterar a paisaxe e a futura reciclaxe.

As células solares fotovoltaicas converten a luz do Sol directamente en electricidade polo chamado efecto fotoeléctrico. Neste, determinados materiais son capaces de absorber fotóns (partículas lumínicas) e liberar electróns, o que xera unha corrente eléctrica.

Enerxía eólica

A enerxía eólica aproveita a forza do vento mediante aeroxeradores, que converten a enerxía cinética do aire en electricidade. O rotor transforma esa enerxía en enerxía mecánica e o xerador convértea en enerxía eléctrica. É unha fonte renovable, eficiente e segura, clave para a transición enerxética e a descarbonización da economía.

Enerxía hidráulica ou hidroeléctrica

A enerxía hidráulica ou hidroeléctrica obtense ao converter en electricidade a enerxía potencial da auga entre dous niveis de altura. Para aproveitar ese desnivel, constrúense infraestruturas (presas, conducións e turbinas) que maximizan o rendemento deste recurso local. O resultado é unha enerxía renovable e limpa, xa que reduce o uso de combustibles tradicionais e, con iso, as emisións de dióxido de carbono, a contaminación e o efecto invernadoiro.

Dende hai séculos, aprovéitase a forza dos ríos con rodas hidráulicas para moer gran ou accionar obradoiros. A hidroeléctrica moderna arrincou a finais do século XIX, cando o enxeñeiro británico-estadounidense James Francis desenvolveu a turbina de auga moderna. En 1882 entrou en funcionamento a primeira central hidroeléctrica do mundo en Appleton (Wisconsin), Estados Unidos.

Enerxía mareomotriz e undimotriz

A enerxía mareomotriz, aínda que se vén utilizando dende hai anos, está experimentando un gran desenvolvemento en España. Ao estarmos rodeados de mar, é un recurso do que dispoñemos ilimitadamente e isto leva a que cada vez se sumen máis proxectos, en moitos casos potenciados polas administracións públicas e financiados por estas. Ademais da enerxía mareomotriz, existe tamén a enerxía undimotriz, semellante á mareomotriz, pero cun funcionamento distinto, xa que aproveita a forza das ondas no canto das mareas. A enerxía mareomotriz —ao contrario que a undimotriz, que aproveita a forza das ondas— utiliza as mareas para poder xerar electricidade. As centrais mareomotrices son as protagonistas deste tipo de enerxía. A enerxía mareomotriz precisa das centrais mareomotrices para poder xerarse. O sistema que utilizan é aproveitar a enerxía cinética creada por mareas ou correntes oceánicas. As centrais mareomotrices aproveitan os fluxos que xera a corrente do mar para poder activar os sistemas de turbinas, que, conectadas a xeradores eléctricos, transforman a enerxía procedente das mareas e as correntes mariñas ao seu favor para crear electricidade.

Biomasa e biocarburantes

Segundo a normativa do Parlamento Europeo, relativa ao fomento do uso de enerxía procedente de fontes renovables, a biomasa é “a fracción biodegradable dos produtos, residuos e refugallos de orixe biolóxica procedentes de actividades agrarias, incluídas as substancias de orixe vexetal e de orixe animal, da silvicultura e das industrias conexas, incluídas a pesca e a acuicultura, así como a fracción biodegradable dos residuos, incluídos os residuos industriais e municipais de orixe biolóxica”.

A biomasa é unha materia orgánica que se transforma para poder utilizala como fonte de enerxía. Pola ampla definición que acabamos de mencionar da directiva europea, a biomasa abrangue un amplo conxunto de materias orgánicas que se definen pola súa heteroxeneidade, tanto na orixe coma na súa natureza intrínseca, e que pode considerarse neutral nas súas emisións se as fontes das que procede son sostibles e se xestionan correctamente para xerar enerxía. Ese balance neutral refírese á emisión de gases de efecto invernadoiro, que poden ser maiores ou menores, en función dos métodos utilizados para xerar a enerxía procedente da biomasa.

Biogás e biometano ou gas verde

A biomasa residual nas súas diferentes formas (esterco, augas residuais e refugallos domésticos) pódese converter en biogás, que despois se transforma en gas verde grazas ao upgrading.

Á ‘limpeza’ do biogás denomínase upgrading. É unha técnica que consiste en concentrar metano e eliminar gases non desexados. Este proceso, do que existen numerosas tecnoloxías dispoñibles (membranas, PSA, aminas…), permite introducir un gas (biometano) que cumpre coa especificación de calidade esixido na lexislación (PD-01), que, entre outras, require un mínimo de 90 % de metano para ser comercializado.

Ao contar con esa cantidade de metano, o biometano ou gas verde pódese transportar doadamente pola rede gasística actual, o que o converte nun gas renovable de doada distribución. Esta é unha das principais vantaxes competitivas: a ausencia de necesidade de investimento en infraestruturas ata o consumidor final, en comparación cos investimentos requiridos para aproveitar a biomasa procedente da madeira, xa for mediante redes de calor e frío ou a través do uso de pellets en calefacción doméstica, opcións que esixen desembolsos elevados para poder implantar e utilizar de forma eficiente. O gas verde xa é unha realidade e está operativo: xera cada vez máis oportunidades e crece en número de plantas de forma exponencial nos últimos anos.

Vantaxes da enerxía verde

Reduce as emisións contaminantes

A principal vantaxe da enerxía verde é que non emite CO₂ ao medio ambiente. Polo tanto, favorece o respecto polo medio ambiente e contribúe á descarbonización dos países.

Aproveita recursos naturais e locais

Este tipo de enerxías son inesgotables, ao proceder de recursos ilimitados que podemos atopar no medio ambiente e que poden producirse de xeito permanente.

Mellora a independencia enerxética

A independencia enerxética é outra das vantaxes da enerxía verde: ao provir de recursos naturais, non están sometidas, á hora de compralas, a factores como o prezo en orixe, a escaseza ou á preponderancia de determinados países na súa subministración. Neste sentido, podemos dicir que elixir a enerxía verde é apostar tamén pola independencia de subministracións dun país. No caso de España, o gas verde sería o mellor exemplo de independencia enerxética, ao poder crear a enerxía no mesmo país e poder distribuílo con infraestruturas xa existentes.  En moitas enerxías verdes, especialmente aquelas baseadas en produción local, os custos de transporte e almacenamento redúcense considerablemente en comparación coas enerxías convencionais.

Neste sentido, as iniciativas para impulsar o uso do gas verde como fonte de enerxía non só se desenvolven a grande escala, senón tamén a ámbito local para aproveitar os recursos dispoñibles no propio país.

Impulsar a economía local

A enerxía verde impulsa a economía local ao xerar novas instalacións e emprego asociado ao desenvolvemento de distintas tecnoloxías enerxéticas. No caso do gas verde, este impacto é especialmente visible nas zonas rurais, onde se transforman residuos agrícolas, gandeiros e urbanos en fontes de enerxía renovable.

Este proceso non só xera emprego, senón que tamén fomenta a economía circular e abre novas oportunidades de desenvolvemento sostible para os concellos que buscan crecer de forma responsable.

Favorece a economía circular

O gas verde é un bo exemplo de economía circular ao aproveitar os recursos existentes como o esterco, os residuos orgánicos ou as augas residuais para transformalos en enerxía.

Pode integrarse en infraestruturas existentes

A maior parte das enerxías verdes poden integrarse na rede eléctrica actual ou na rede gasística xa creada.

Gas verde e biometano: unha enerxía verde compatible coa rede actual

O despregamento do biometano en España entrou nunha nova fase: segundo a información dispoñible publicada por SEDIGAS, en 2025, o noso país acadou as 15 plantas en operación, o dobre das existentes un ano antes, e a enerxía inxectada nas redes gasistas superou os 420 GWh, un 36 % máis con respecto a 2024.

 España conta cun enorme potencial para producir gas renovable, un dos maiores da Unión Europea. A súa capacidade estimada, que podería acadar os 163 TWh anuais, permitiría cubrir aproximadamente o 50 % da demanda nacional de gas natural. Este potencial supón unha grande oportunidade de desenvolvemento enerxético, ao posicionar o país nunha situación privilexiada para avanzar cara a un modelo máis sostible, competitivo e independente.

Nedgia, distribuidora de gas do grupo en España, vehiculou nas súas redes durante o pasado ano 170 GWh de biometano do total de 238,5 GWh que se canalizaron nas redes de distribución. Este volume supón un avance significativo respecto ao ano anterior, no que se canalizaron 111 GWh, o que representa un aumento do 53 %. Esta porcentaxe está en liña coa tendencia de crecemento sostido do gas verde en España, e reforza o papel de Nedgia como operador de referencia na integración do biometano na rede gasista.

A enerxía nuclear considérase enerxía verde?

Si, a enerxía nuclear é unha enerxía verde, de feito, así foi admitida pola Unión Europea ata o ano 2025.

Preguntas frecuentes sobre enerxía verde

• Que é a enerxía verde?
  A enerxía verde provén de fontes renovables con baixo impacto ambiental, como a solar, eólica, hidráulica, biomasa, biogás e biometano ou gas verde. Busca reducir emisións e lograr un modelo enerxético sostible.
• Que tipos de enerxía verde existen?
  Os principais tipos de enerxía verde inclúen a solar, eólica, hidráulica, mareomotriz, undimotriz, biomasa, biogás e biometano. Estas fontes empregan recursos naturais ou residuos orgánicos para producir enerxía e minimizan o impacto ambiental en comparación cos combustibles tradicionais.
• Cal é a diferenza entre enerxía verde e enerxía renovable?
  A enerxía renovable obtense de recursos naturais que se repoñen constantemente, como a luz solar, a forza do vento ou a auga. Doutra banda, a enerxía verde non só é renovable, senón que tamén implica un menor dano ambiental e promove unha produción enerxética máis responsable e sostible.
• Cales son as vantaxes da enerxía verde?
  Entre os beneficios máis destacados da enerxía verde atópanse a diminución de emisións contaminantes, o uso eficiente de recursos propios, a independencia respecto dos combustibles tradicionais, o crecemento do emprego ambiental e o apoio a unha economía circular e sostible.
• O biogás é enerxía verde?
  O biogás considérase unha fonte de enerxía verde cando se xera a partir de residuos orgánicos e se xestiona de xeito sostible. Unha vez depurado, pode converterse en biometano, un gas renovable apto para os mesmos usos ca o gas natural, e que se coñece como gas verde.
• Que é o biometano?
  O biometano é un gas renovable que se obtén ao depurar o biogás. Pódese producir con residuos agrícolas, gandeiros, urbanos ou agroalimentarios, e distribúese mediante as redes de gas natural existentes.